Sabes que é unha senra?

Coñeces o seu valor histórico, económico e social en Galicia e Asturias?

Tes unha senra preto da túa casa e aínda non o sabes?

Moitas persoas estudosas do rural galego coñecen os montes comunais, as agras, os eidos, os hórreos ou as corredoiras. Pero a senra segue a ser, en boa medida, unha palabra esquecida. E, porén, pode gardar unha das claves máis importantes para comprender como Galicia organizou durante séculos a súa relación entre aldea, cultivo e monte.

Unha senra non é simplemente unha finca.

É un sistema agrario tradicional, un mosaico vivo situado entre a aldea e o monte, onde se combinaban produción de alimento, coidado do solo, xestión da biomasa, rotación, cooperación veciñal e equilibrio territorial.

Cando ese mosaico se rompeu, o rural perdeu parte da súa intelixencia. Chegaron o abandono, a desconexión, a perda de actividade, a monotonía forestal e unha paisaxe máis fráxil fronte ao lume.

Por iso nace SENRA VIVA. Laboratorio Vivo de Innovación Rural e Territorio: un proxecto impulsado por Carlos Sánchez-Montaña e Carlos L. Ríos, a través da Asociación RedVital de Galicia, co apoio de HISTAGRA, CISPAC, o Concello de Teo e novas conversas abertas con outras entidades e fundacións. O documento do proxecto define Senra Viva como unha iniciativa de activación territorial que recupera a lóxica tradicional da senra e a adapta ás condicións actuais mediante un modelo pequeno, replicable e medible. 

A nosa hipótese é clara: a senra foi unha infraestrutura viva. Unha forma intelixente de producir, coidar, aprender e permanecer no territorio.

E agora queremos actualizala.

Non para volver ao pasado, senón para recuperar o seu principio:

mosaico, solo vivo, alimento, comunidade, formación, economía local e prevención de incendios.

A investigación xa identifica 484 rexistros da familia Senra, presentes en 143 concellos e 315 parroquias, cunha posición estrutural entre Agra e Monte. En Teo, ademais, existen catro senras documentadas —Luou, Cacheiras, Calo e Reis—, o que dá unha base local sólida ao primeiro piloto demostrador. 

Agora abrimos un chamado público:

Se coñeces unha senra, se conservas memoria oral sobre ela, se traballas no rural, na historia agraria, na paisaxe, na educación, na agroecoloxía, na prevención de incendios ou na innovación territorial, gustaríanos escoitarte.

Porque ás veces o futuro non comeza cunha idea nova.

Comeza cando somos capaces de ler de novo unha palabra antiga.

A senra foi un sistema de éxito porque fixo do territorio unha intelixencia colectiva.

Hoxe, esa intelixencia pode recuperarse con método, deseño e alianzas.

© Carlos Sánchez-Montaña. 2026

Arquitectura e Territorio